STCG, LTCG, ऑनलाइन गेमिंग, लॉटरीसह काही उत्पन्नावर स्वतंत्र कर; ITR भरताना संपूर्ण माहिती देणे आवश्यक
नवी दिल्ली : नवीन कर प्रणाली (New Tax Regime) लागू झाल्यानंतर वार्षिक उत्पन्न ₹12.75 लाखांपर्यंत असल्यास आयकर भरावा लागत नाही, असा समज अनेक करदात्यांमध्ये आहे. मात्र, हा नियम प्रत्येक प्रकारच्या उत्पन्नाला लागू होत नाही. काही विशिष्ट उत्पन्नावर स्वतंत्र कर दर लागू असल्याने अशा प्रकरणांमध्ये करदात्यांना आयकर भरावा लागू शकतो.
सरकारकडून कलम 87A अंतर्गत दिली जाणारी करसवलत ही केवळ सामान्य आयकर स्लॅबमध्ये येणाऱ्या उत्पन्नासाठी लागू असते. मात्र, विशेष कर दर लागू असलेल्या उत्पन्नावर या सवलतीचा लाभ मिळत नाही. त्यामुळे अशा उत्पन्नावर नियमानुसार कर भरावा लागतो.
यामध्ये शेअर्सच्या विक्रीतून मिळणारा शॉर्ट टर्म कॅपिटल गेन (STCG), लॉन्ग टर्म कॅपिटल गेन (LTCG), लॉटरीतून मिळालेले उत्पन्न, घोड्यांच्या शर्यतीतून मिळालेली रक्कम तसेच ऑनलाइन गेमिंग आणि फॅन्टसी स्पोर्ट्समधून मिळालेली बक्षिसे यांचा समावेश होतो.
उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीचा वार्षिक पगार ₹12.75 लाखांपेक्षा कमी असला तरी त्याला ऑनलाइन गेमिंगमधून उत्पन्न मिळाले असल्यास त्या रकमेवर स्वतंत्रपणे कर लागू होऊ शकतो. ऑनलाइन गेमिंगमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर 30 टक्के दराने कर आकारला जातो. तसेच अनेक गेमिंग प्लॅटफॉर्म या कमाईवर टीडीएस (TDS) देखील कपात करतात.
आयकर रिटर्न (ITR) भरताना अशा सर्व उत्पन्नाची अचूक नोंद करणे आवश्यक आहे. शेअर्समधून मिळालेला नफा STCG किंवा LTCG म्हणून योग्य प्रकारे दाखवावा. त्याचबरोबर शेअर्सची खरेदी आणि विक्री यांची संपूर्ण माहिती रिटर्नमध्ये नमूद करावी.
करदात्यांनी AIS आणि Form 26AS मधील माहिती आपल्या ITR मधील तपशीलाशी जुळत असल्याची खात्री करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. लॉटरी, घोड्यांच्या शर्यती किंवा ऑनलाइन गेमिंगमधून मिळालेली रक्कमही ITR मध्ये नमूद करणे बंधनकारक आहे.
केवळ पगार ₹12.75 लाखांपेक्षा कमी असल्यामुळे संपूर्ण उत्पन्न करमुक्त असल्याचा समज करून घेणे चुकीचे ठरू शकते. अशा उत्पन्नाची माहिती लपविल्यास किंवा चुकीची माहिती दिल्यास आयकर विभागाकडून पुढे कराची मागणी किंवा नोटीस येण्याची शक्यता असते. त्यामुळे ITR भरताना सर्व प्रकारच्या उत्पन्नाची अचूक माहिती देणे हा सर्वात सुरक्षित आणि योग्य मार्ग मानला जातो.
