चंद्रपूर (Chandrapur Cyber Attack) : तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या वापरासोबतच सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाणही वाढत असल्याचे आणखी एक गंभीर उदाहरण चंद्रपुरात समोर आले आहे. शहरातील कॅन्सर केअर फाउंडेशन रुग्णालयाच्या मुख्य सर्व्हरवर झालेल्या सायबर हल्ल्यामुळे आरोग्य क्षेत्रात खळबळ उडाली आहे. अज्ञात हॅकर्सनी रुग्णालयाच्या डिजिटल नेटवर्कमध्ये घुसखोरी करून महत्त्वाचा डेटा एन्क्रिप्ट केला असून तो परत मिळवण्यासाठी बिटकॉईनच्या स्वरूपात मोठी खंडणी मागितल्याची माहिती समोर आली आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, १ जून रोजी सकाळी रुग्णालयाच्या आयटी विभागाला मुख्य सर्व्हरमध्ये अचानक तांत्रिक अडचणी जाणवू लागल्या. सुरुवातीला हा सर्वसाधारण तांत्रिक बिघाड असल्याचे वाटत होते. मात्र, सर्व्हरची तपासणी सुरू असताना संगणकाच्या स्क्रीनवर रॅन्समवेअरशी संबंधित धमकीचा संदेश दिसून आला. त्यानंतर तज्ज्ञांकडून करण्यात आलेल्या प्राथमिक तपासणीत हॅकर्सनी रुग्णालयाच्या संपूर्ण डिजिटल प्रणालीत प्रवेश मिळवून महत्त्वाचा डेटा एन्क्रिप्ट केल्याचे स्पष्ट झाले.
या सायबर हल्ल्याचा सर्वाधिक फटका हॉस्पिटल इन्फॉर्मेशन मॅनेजमेंट सिस्टीम (HIMS) ला बसला आहे. ही प्रणाली रुग्णांची नोंदणी, वैद्यकीय इतिहास, तपासणी अहवाल, उपचारांची माहिती, औषध वितरण, बिलिंग आणि प्रशासकीय कामकाजासाठी वापरली जाते. सर्व्हर लॉक झाल्यामुळे या सर्व सेवा प्रभावित झाल्या असून अनेक विभागांना तात्पुरत्या स्वरूपात मॅन्युअल पद्धतीने कामकाज करावे लागत आहे.
रुग्णालयात उपचार घेणाऱ्या कॅन्सर रुग्णांच्या संवेदनशील वैद्यकीय माहितीची सुरक्षा हा देखील चिंतेचा विषय बनला आहे. रुग्णांचे वैद्यकीय अहवाल, वैयक्तिक तपशील, संपर्क माहिती आणि उपचारांचा इतिहास यासारखा डेटा हॅकर्सच्या हाती लागला आहे का, याबाबत अद्याप स्पष्टता नसली तरी त्याची शक्यता नाकारता येत नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. त्यामुळे रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
हॅकर्सनी सर्व्हरवर सोडलेल्या संदेशात बिटकॉईनद्वारे खंडणी भरण्याची मागणी केली आहे. खंडणी भरल्यास डेटा अनलॉक करण्यासाठी आवश्यक ‘डिक्रिप्शन की’ दिली जाईल, अन्यथा सर्व डेटा कायमस्वरूपी नष्ट करण्यात येईल किंवा सार्वजनिक केला जाऊ शकतो, अशी धमकी देण्यात आल्याची माहिती सूत्रांनी दिली. मात्र, सुरक्षा कारणास्तव खंडणीची नेमकी रक्कम उघड करण्यात आलेली नाही.
घटनेची माहिती मिळताच रुग्णालय प्रशासनाने तत्काळ सायबर पोलिसांशी संपर्क साधला. याप्रकरणी रामनगर पोलीस ठाण्यात अज्ञात व्यक्तींविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला असून सायबर क्राइम विभाग, आयटी तज्ज्ञ आणि डिजिटल फॉरेन्सिक पथकाच्या मदतीने तपास सुरू आहे. हल्ला नेमका कुठून करण्यात आला, डेटा चोरी झाला आहे का आणि कोणत्या प्रकारचे रॅन्समवेअर वापरण्यात आले, याचा शोध घेण्याचे काम सुरू आहे.
दरम्यान, रुग्णालय प्रशासनाने सर्व्हर वेगळा करून नेटवर्क सुरक्षित करण्यासाठी उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. उपलब्ध बॅकअपमधून डेटा पुनर्प्राप्त करण्याचे प्रयत्नही सुरू असल्याची माहिती मिळाली आहे. रुग्णांच्या उपचारांवर कमीतकमी परिणाम होईल यासाठी डॉक्टर आणि कर्मचारी विशेष दक्षता घेत आहेत.
