किशोरावस्थेतील मद्यपानाचा मेंदूच्या रचनेवर आणि कार्यप्रणालीवर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता
पुणे (Alcoholism Dangerous) : किशोरावस्थेत केले जाणारे अतिमद्यपान मेंदूच्या रचनेवर आणि त्याच्या कार्यप्रणालीवर दीर्घकालीन गंभीर परिणाम करू शकते, असा इशारा एका नवीन वैद्यकीय संशोधनातून देण्यात आला आहे. वारंवार मद्यपान केल्यामुळे मेंदूतील पेशींमधील संवाद प्रक्रियेत अडथळे निर्माण होऊन भविष्यात शिकणे, स्मरणशक्ती आणि वर्तनावर परिणाम होण्याची शक्यता संशोधकांनी व्यक्त केली आहे.
स्मरणशक्तीशी संबंधित मेंदूच्या भागावर परिणाम
मार्शल युनिव्हर्सिटीच्या ‘जोन सी. एडवर्ड्स स्कूल ऑफ मेडिसिन’ मधील संशोधकांनी हा अभ्यास केला. किशोरावस्थेत वारंवार मद्यपान केल्याने शिकणे आणि (Alcoholism Dangerous) स्मरणशक्तीसाठी महत्त्वाच्या असलेल्या ‘हिप्पोकॅम्पस’ या मेंदूच्या भागावर परिणाम होत असल्याचे अभ्यासातून समोर आले. मद्यपानामुळे ‘ॲस्ट्रोसाइट्स’ या मेंदूतील पेशी आणि ‘सिनेप्सेस’ म्हणजे न्यूरॉन्समधील संवाद साधणारे सूक्ष्म संपर्क बिंदू यांच्यातील संवाद यंत्रणा विस्कळीत होऊ शकते. त्यामुळे मेंदूच्या सामान्य कार्यक्षमतेवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
दारू सोडल्यानंतरही बदल कायम?
संशोधकांनी उंदरांवर केलेल्या प्रिक्लिनिकल अभ्यासात काही महत्त्वपूर्ण निरीक्षणे नोंदवली. (Alcoholism Dangerous) मद्यपान पूर्णपणे थांबवल्यानंतरही मेंदूमध्ये झालेले काही बदल कायम राहिल्याचे आढळले. प्रौढावस्थेत पोहोचल्यानंतर अशा उंदरांमध्ये भीतीशी संबंधित वर्तनातही असामान्य बदल दिसून आले. मात्र, हे निष्कर्ष प्रामुख्याने प्राण्यांवरील अभ्यासातून मिळाले असल्याने त्यांचा मानवांवर थेट परिणाम निश्चित करण्यासाठी आणखी संशोधन आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
संशोधनाचा उद्देश काय?
किशोरावस्थेतील अतिमद्यपानामुळे (Alcoholism Dangerous) मानसिक आरोग्यावर विपरीत परिणाम का होतो आणि जीवनमानावर त्याचा कसा परिणाम होतो, हे समजून घेणे हा या संशोधनाचा प्रमुख उद्देश असल्याचे संशोधकांनी सांगितले. तसेच, किशोरावस्थेतील मद्यपानाच्या दीर्घकालीन दुष्परिणामांबाबत जनजागृती करणे आणि भविष्यात प्रभावी उपचारपद्धती विकसित करण्यासाठी या संशोधनाचा उपयोग होऊ शकतो.
‘ॲस्ट्रोसाइट्स’वर आधारित उपचारांची शक्यता
अलीकडील संशोधनातून ॲस्ट्रोसाइट्स पेशी मेंदूच्या कार्यक्षमतेत महत्त्वाची भूमिका बजावत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे भविष्यात मेंदूचे आरोग्य सुधारण्यासाठी या पेशींवर केंद्रित उपचारपद्धती विकसित करण्याच्या दृष्टीने हे निष्कर्ष उपयुक्त ठरू शकतात. मात्र, या दिशेने अधिक सखोल संशोधनाची गरज असल्याचे संशोधकांनी स्पष्ट केले आहे.
