पुढील पाच दिवस सर्वदूर पावसाची शक्यता नाही; १० ऑक्टोबरच्या आसपास मान्सूनच्या माघारीची शक्यता
महाराष्ट्रात पावसाअभावी शेतकरी आणि सर्वसामान्यांच्या चिंतेत भर पडली आहे. जून महिन्यापासून आतापर्यंत राज्यात सरासरी १६ टक्के पावसाची तूट नोंदवण्यात आली आहे. मराठवाडा आणि विदर्भातील स्थिती त्याहून गंभीर असून, अनेक तालुक्यांमध्ये दुष्काळजन्य परिस्थिती निर्माण झाली आहे. त्यातच १० ऑक्टोबरच्या आसपास मान्सून महाराष्ट्रातून माघारी फिरण्याची शक्यता असल्याने परतीच्या पावसाकडून असलेल्या अपेक्षांवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
पुण्यातील हवामान तज्ज्ञ आणि भारतीय हवामान विभागाचे (IMD) शास्त्रज्ञ डॉ. एस. डी. सानप यांनी राज्यातील आगामी हवामानाबाबत माहिती दिली आहे. त्यांच्या माहितीनुसार, पुढील पाच दिवस महाराष्ट्रात सर्वदूर पाऊस पडण्याची शक्यता दिसत नाही. सध्या राज्यावर प्रभाव टाकणारी कोणतीही हवामान प्रणाली सक्रिय नाही. याशिवाय मान्सूनचे वारेही मंदावले असून, अरबी समुद्रात कमी दाबाचे क्षेत्र तयार झालेले नाही.
या परिस्थितीमुळे पुढील पाच दिवसांत राज्यात मुसळधार पावसाची शक्यता नसल्याचे सांगण्यात आले आहे. काही भागांत हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरी येऊ शकतात; मात्र त्यातून सर्वदूर पावसाची स्थिती निर्माण होण्याची शक्यता कमी आहे.
मराठवाडा आणि विदर्भात पावसाची मोठी तूट
राज्यातील एकूण पावसाची तूट १६ टक्के असली, तरी मराठवाडा आणि विदर्भात परिस्थिती अधिक चिंताजनक आहे. या दोन्ही विभागांमध्ये पावसाची कमतरता ५० टक्क्यांपेक्षा जास्त असल्याचे सांगण्यात आले आहे. ऑगस्ट महिन्यात या भागातील पावसाची तूट तब्बल ७० ते ८० टक्क्यांपर्यंत गेली होती.
पावसाच्या कमतरतेचा थेट परिणाम शेतीवर झाला आहे. अनेक ठिकाणी पिके करपण्याच्या स्थितीत असून, शेतीसाठी तसेच पिण्याच्या पाण्यासाठीही गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
'एल निनो'चा परिणाम?
यंदाच्या पावसावर 'एल निनो'च्या प्रभावाचाही परिणाम झाल्याचे हवामानशास्त्रज्ञांचे मत आहे. यापूर्वी २०१५ मध्येही एल निनो सक्रिय होता. त्या वर्षी महाराष्ट्रात पावसाचे प्रमाण अत्यल्प राहिले होते. यंदाही एल निनोच्या प्रभावामुळे राज्यात पावसाने मोठी ओढ दिल्याचे हवामानशास्त्रज्ञांकडून सांगण्यात येत आहे.
परतीचा पाऊसही अनिश्चित
मान्सूनच्या परतीच्या काळात पाऊस पडेलच किंवा तो संपूर्ण महाराष्ट्रात होईलच, असे निश्चित नसते. परतीच्या पावसाचे प्रमाण आणि व्याप्ती त्या वेळच्या हवामान परिस्थितीवर अवलंबून असते. सध्या परतीच्या मान्सूनसाठी पोषक वातावरण तयार झालेले नसल्याने महाराष्ट्राला परतीच्या पावसाचीही प्रतीक्षा करावी लागू शकते.
दरम्यान, १० ऑक्टोबरपर्यंत मान्सून महाराष्ट्रातून माघार घेण्याची शक्यता हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे. त्यामुळे राज्यातील पावसाची तूट भरून काढण्यासाठी उरलेल्या कालावधीत किती पाऊस पडतो, याकडे शेतकरी आणि सर्वसामान्यांचे लक्ष लागले आहे.
