३५८ पैकी २६५ तालुके दुष्काळाच्या कक्षेत; आपल्या तालुक्याचा समावेश आहे की नाही, यादीत तपासा
महाराष्ट्रातील दुष्काळसदृश परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे. ३५८ पैकी २६५ तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले आहे. राज्यातील जवळपास ७४ टक्के तालुके या निर्णयाच्या कक्षेत आले असून, बाधित शेतकऱ्यांना शासनाच्या दुष्काळ निवारण उपाययोजनांचा लाभ मिळणार आहे. हा निर्णय २०२६ च्या खरीप हंगामातील पावसाच्या कमतरतेच्या पार्श्वभूमीवर घेण्यात आला आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यापूर्वी राज्यातील दुष्काळसदृश परिस्थितीचा आढावा घेतला होता. शासनाच्या दुष्काळ व्यवस्थापन संहितेतील निकषांनुसार ‘ट्रिगर-१’ लागू झाल्यानंतर संबंधित तालुक्यांसाठी दुष्काळ निवारणाच्या उपाययोजना करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. प्रभावित भागातील पीक नुकसानीचे पंचनामे करण्याचे निर्देशही प्रशासनाला देण्यात आले आहेत.
सरकारने जाहीर केलेल्या यादीमुळे शेतकऱ्यांना आपल्या तालुक्याचा दुष्काळग्रस्त क्षेत्रात समावेश आहे की नाही, हे तपासता येणार आहे. दुष्काळ जाहीर झालेल्या तालुक्यांमध्ये शेतीचे नुकसान, पाणीटंचाई आणि इतर परिणामांचा आढावा घेऊन शासनाच्या मदत व सवलतींची अंमलबजावणी केली जाणार आहे.
कोणत्या विभागातील तालुके यादीत?
कोकण विभाग:
ठाणे जिल्ह्यात ठाणे, कल्याण, अंबरनाथ, भिवंडी, शहापूर, उल्हासनगर आणि मुरबाड या तालुक्यांचा समावेश आहे. पालघरमधील पालघर, वसई, वाडा, जव्हार, मोखाडा, डहाणू, तलासरी आणि विक्रमगड हे तालुके यादीत आहेत.
रायगडमधील अलिबाग, पनवेल, पेण, कर्जत, खालापूर, उरण, सुधागड, माणगाव, रोहा, मुरूड, म्हसळा, महाड, पोलादपूर आणि तळा यांचा समावेश करण्यात आला आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यात मंडणगड, दापोली, खेड, चिपळूण, गुहागर आणि लांजा हे तालुके यादीत आहेत. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सर्व ८ तालुक्यांचा समावेश असल्याचे दिलेल्या यादीत नमूद आहे. मुंबई उपनगरातील अंधेरी, बोरिवली आणि कुर्ला या प्रशासकीय तालुक्यांचाही उल्लेख आहे.
पुणे विभाग:
पुणे जिल्ह्यात हवेली, मुळशी, भोर, मावळ, जुन्नर आणि आंबेगाव या तालुक्यांचा समावेश आहे. सांगली जिल्ह्यात शिराळा, वाळवा, तासगाव, खानापूर, पलूस आणि कडेगाव हे तालुके आहेत.
सातारा जिल्ह्यात कराड, वाई, कोरेगाव, पाटण आणि जावळी यांचा समावेश आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यात करवीर, कागल, शिरोळ, हातकणंगले, गगनबावडा आणि शाहूवाडी हे तालुके यादीत आहेत. सोलापूर जिल्ह्यातील सर्व ११ तालुके दुष्काळग्रस्त यादीत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
नाशिक विभाग:
नाशिक जिल्ह्यात नाशिक, चांदवड, निफाड, त्र्यंबकेश्वर आणि दिंडोरी या तालुक्यांचा समावेश आहे. धुळे जिल्ह्यातील सर्व ४, जळगावमधील सर्व १५, नंदुरबारमधील सर्व ६ आणि अहिल्यानगरमधील सर्व १४ तालुके दुष्काळग्रस्त यादीत असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद आहे.
छत्रपती संभाजीनगर विभाग:
नांदेड जिल्ह्यात माहूर आणि धर्माबाद या दोन तालुक्यांचा समावेश आहे. परभणी जिल्ह्यातील बसमत तालुक्याचाही यादीत उल्लेख आहे. छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, लातूर, धाराशिव आणि हिंगोली या जिल्ह्यांतील बहुतांश तालुके २६५ दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीत समाविष्ट असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
नागपूर विभाग:
वर्धा जिल्ह्यात कारंजा, भंडारा जिल्ह्यात साकोली, तुमसर, मोहाडी आणि लाखनी, तर गोंदिया जिल्ह्यात गोंदिया, अर्जुनी-मोरगाव, आमगाव, सडक-अर्जुनी, सालेकसा, गोरेगाव आणि देवरी यांचा समावेश आहे.
चंद्रपूर जिल्ह्यात भद्रावती, राजुरा, बल्लारपूर आणि जिवती हे तालुके यादीत आहेत. गडचिरोली जिल्ह्यात अहेरी, आरमोरी, सिरोंचा, एटापल्ली, कोरची, कुरखेडा, धानोरा, देसाईगंज (वडसा), भामरागड आणि मुलचेरा या तालुक्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
राज्य सरकारच्या निर्णयानुसार दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये पीक नुकसानीचे पंचनामे करून मदत प्रक्रियेला पुढे नेले जाणार आहे.
