महिन्यातील ठराविक मोफत व्यवहार संपल्यानंतर ₹२३पर्यंत शुल्क; GSTसह प्रति व्यवहार ₹२७.१४पर्यंत खर्च होऊ शकतो
एटीएममधून पैसे काढणे ही रोजच्या व्यवहारातील सामान्य बाब झाली आहे. मात्र, महिन्यातील ठराविक मोफत व्यवहारांची मर्यादा ओलांडल्यानंतर प्रत्येक अतिरिक्त व्यवहारासाठी बँकेकडून शुल्क आकारले जाते. त्यामुळे वारंवार ATM वापरणाऱ्या ग्राहकांनी आपल्या बँकेची मोफत व्यवहार मर्यादा आणि त्यानंतर लागू होणारे शुल्क जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) नियमानुसार, सामान्य बचत खातेदारांना स्वतःच्या बँकेच्या ATMवर महिन्याला किमान ५ मोफत आर्थिक व्यवहार मिळणे आवश्यक आहे. इतर बँकेच्या ATMसाठी सहा मेट्रो शहरांमध्ये महिन्याला ३, तर इतर ठिकाणी ५ मोफत व्यवहारांची किमान सुविधा असते. या मर्यादेत आर्थिक आणि बिगर-आर्थिक व्यवहारांचा समावेश होऊ शकतो.
मुंबई, नवी दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता, बेंगळुरू आणि हैदराबाद या सहा शहरांना मेट्रो म्हणून ग्राह्य धरले जाते. पुणे, नागपूर, नाशिक, लखनौ, कानपूर तसेच ग्रामीण भागातील इतर ATM या मेट्रो श्रेणीबाहेर येतात. बँका RBIने ठरवलेल्या किमान मर्यादेपेक्षा अधिक मोफत व्यवहारांची सुविधा देऊ शकतात.
मोफत व्यवहार संपल्यानंतर किती शुल्क?
मोफत ATM व्यवहारांची संख्या पूर्ण झाल्यानंतर बँक ग्राहकाकडून प्रति व्यवहार जास्तीत जास्त ₹२३ + लागू कर आकारू शकते. त्यामुळे १८ टक्के GST धरल्यास ₹२३ शुल्कावर ₹४.१४ GST मिळून एकूण ₹२७.१४ खर्च होतो.
SBIचे ATM नियम
स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI)च्या नियमांनुसार बचत खात्यांसाठी ATM व्यवहारांची सुविधा खात्याच्या प्रकारानुसार बदलू शकते. SBIच्या अधिकृत माहितीनुसार, इतर बँकांच्या ATMवर सामान्य बचत खात्यांसाठी मोफत व्यवहारांची संख्या आणि त्यानंतरचे शुल्क लागू नियमांनुसार निश्चित केले जाते. SBIच्या सेवा शुल्काच्या माहितीनुसार, स्वतःच्या ATM आणि इतर बँकांच्या ATMसाठी आर्थिक व बिगर-आर्थिक व्यवहारांचे स्वतंत्र शुल्क लागू होऊ शकते.
याशिवाय, १ ऑक्टोबर २०२६पासून SBIच्या Salary Package Account धारकांसाठी इतर बँकांच्या ATM/ADWMवर मिळणारी मोफत व्यवहार मर्यादा १० वरून ५ व्यवहार प्रति महिना होणार आहे. ही मर्यादा आर्थिक तसेच बिगर-आर्थिक व्यवहारांसाठी लागू असेल. मोफत मर्यादा संपल्यानंतर रोख पैसे काढण्यासाठी ₹२३ + GST, तर बिगर-आर्थिक व्यवहारासाठी ₹११ + GST शुल्क कायम राहणार आहे.
PNBमध्ये किती व्यवहार मोफत?
पंजाब नॅशनल बँक (PNB)च्या उपलब्ध सेवा शुल्क माहितीनुसार, स्वतःच्या ATMवर महिन्याला ५ व्यवहार मोफत आहेत. त्यानंतर आर्थिक व्यवहारासाठी ₹१० + GST शुल्क आकारले जाते.
इतर बँकेच्या ATMसाठी सहा मेट्रो शहरांमध्ये ३, तर नॉन-मेट्रो भागात ५ व्यवहार मोफत आहेत. मोफत मर्यादा ओलांडल्यानंतर आर्थिक व्यवहारासाठी ₹२३ + GST, तर बिगर-आर्थिक व्यवहारासाठी ₹११ + GST शुल्क लागू असल्याचे दिले आहे.
ICICI Bankचे ATM चार्जेस
ICICI Bankच्या बचत खात्यांसाठी स्वतःच्या ATMवर पहिले ५ आर्थिक व्यवहार मोफत असतात. त्यानंतर रोख पैसे काढण्यासाठी ₹२३ + GST प्रति व्यवहार शुल्क आकारले जाते. बिगर-आर्थिक व्यवहारांसाठी स्वतःच्या ATMवर मोफत सुविधा उपलब्ध असल्याचे दिले आहे.
इतर बँकेच्या ATMचा वापर केल्यास सहा मेट्रो शहरांमध्ये ३, तर इतर ठिकाणी ५ व्यवहार मोफत असतात. त्यानंतर रोख पैसे काढण्यासाठी ₹२३ + GST, तर बिगर-आर्थिक व्यवहारासाठी ₹८.५० + GST शुल्क आकारले जाऊ शकते. ICICI Bankने २०२६मध्ये बचत खात्यांच्या शुल्कांमध्ये बदलांबाबत स्वतंत्र सूचना प्रसिद्ध केल्या आहेत.
HDFC Bankमध्येही ५ व्यवहारांची सुविधा
HDFC Bankच्या बचत आणि पगार खातेदारांना स्वतःच्या ATMवर महिन्याला ५ व्यवहार मोफत आहेत. इतर बँकेच्या ATMसाठी मेट्रो शहरांमध्ये ३, तर नॉन-मेट्रो भागात ५ व्यवहारांची मोफत मर्यादा आहे.
मोफत मर्यादा संपल्यानंतर रोख पैसे काढण्यासाठी ₹२३ + लागू कर, तर इतर बँकेच्या ATMवर बिगर-आर्थिक व्यवहारासाठी ₹८.५० + लागू कर शुल्क आहे. HDFC Bankच्या स्वतःच्या ATMवर बॅलन्स चौकशी, मिनी स्टेटमेंट आणि PIN बदल यांसारखे बिगर-आर्थिक व्यवहार मोफत असल्याचे बँकेच्या शुल्कपत्रकात नमूद आहे.
याशिवाय, १ एप्रिल २०२६पासून HDFC Bankच्या ATM/CRMवर UPIच्या माध्यमातून केलेले कार्डलेस कॅश विथड्रॉल व्यवहारही मासिक मोफत ATM व्यवहारांच्या मर्यादेत मोजले जात आहेत. त्यामुळे UPIच्या माध्यमातून ATMमधून पैसे काढतानाही ग्राहकांनी आपली मासिक मर्यादा लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
ग्राहकांनी काय लक्षात ठेवावे?
ATMचा वापर करताना स्वतःच्या बँकेच्या ATMची मोफत मर्यादा आणि दुसऱ्या बँकेच्या ATMची मर्यादा वेगवेगळी असू शकते. विशेषतः मेट्रो आणि नॉन-मेट्रो शहरांनुसार इतर बँकेच्या ATMवरील मोफत व्यवहारांची संख्या बदलते. त्यामुळे महिन्याची मोफत मर्यादा संपल्यानंतर वारंवार ATM व्यवहार केल्यास खात्यातून अतिरिक्त शुल्क वजा होऊ शकते. RBIनुसार बँकांना अनिवार्य मोफत मर्यादेपेक्षा जास्त व्यवहारांवर लागू शुल्क आकारण्याची मुभा आहे.
