'विद्यार्थी, इडियट आणि अंधभक्त' टिप्पणीवरून लोकसभेत गदारोळ; परीक्षा सुधारणा विधेयकाच्या चर्चेत खडाजंगी

नीट पेपरफुटी, विद्यार्थी आंदोलन आणि शिक्षण व्यवस्थेवर राहुल गांधींची सरकारवर टीका; 'इडियट' शब्दावर सत्ताधारी सदस्यांचा आक्षेप

लोकसभेत परीक्षा सुधारणा विधेयकावर सुरू असलेल्या चर्चेदरम्यान विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी नीट पेपरफुटी प्रकरण, विद्यार्थी आंदोलन आणि शिक्षण व्यवस्थेच्या मुद्द्यांवरून केंद्र सरकारवर जोरदार टीका केली. त्यांच्या भाषणादरम्यान वापरलेल्या "इडियट" या शब्दावरून सभागृहात सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये तीव्र वाद निर्माण झाला.

भाषणात राहुल गांधी यांनी एका विद्यार्थिनीसोबत झालेल्या संभाषणाचा उल्लेख करत विद्यार्थी, इडियट आणि अंधभक्त अशा तीन कॅटेगरींचा संदर्भ दिला. त्यांनी सांगितले की, विद्यार्थी शिक्षण व्यवस्थेतील अडचणींवर बोलत आहेत. ते दररोज आठ ते दहा तास अभ्यास करतात, शिक्षणाचा खर्च वाढला असून अनेक वर्षे मेहनत करूनही त्यांना विविध समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे, असे त्यांनी नमूद केले.

#WATCH | Recollecting his conversation with a student, Lok Sabha LoP Rahul Gandhi says, "She said the student wears the truth on his/her chest proudly. I said, what about the other type? She said the other type requires an image. It requires an image and as the image is not true… pic.twitter.com/kwHKlDXKnm

— ANI (@ANI) July 29, 2026

नीट पेपरफुटी प्रकरणानंतर विद्यार्थ्यांनी केलेल्या आंदोलनावर झालेल्या लाठीचार्जचाही राहुल गांधी यांनी उल्लेख केला. त्यांच्या मते, विद्यार्थ्यांचे आंदोलन राग किंवा द्वेषातून नव्हते, तर शिक्षण व्यवस्थेबाबतच्या असंतोषातून झाले होते. विद्यार्थ्यांच्या भावना संपूर्ण देशाने समजून घेतल्या असून त्यांचा संताप योग्य असल्याचे त्यांनी सांगितले. तसेच परीक्षा सुधारणा विधेयकावर निर्णय घेताना विद्यार्थ्यांचे मतही विचारात घेण्याची गरज असल्याचे त्यांनी म्हटले.

राहुल गांधी यांच्या भाषणादरम्यान "इडियट" या शब्दाच्या वापरावर सत्ताधारी पक्षाच्या खासदारांनी जोरदार आक्षेप घेतला. हा शब्द असंसदीय असल्याचा मुद्दा उपस्थित करत तो लोकसभेच्या कामकाजातून वगळण्याची मागणी करण्यात आली.

यावर लोकसभा अध्यक्षांनी स्पष्ट केले की, जे शब्द संसदीय परंपरेला धरून नसतील, ते कामकाजाच्या नोंदीतून वगळले जातील. त्यानंतर राहुल गांधी यांनी "इडियट" ऐवजी दुसरा शब्द वापरण्याची तयारी दर्शवली. मात्र अध्यक्षांनी याबाबत निर्णय झाल्याचे सांगत चर्चा पुढे सुरू ठेवण्यास सांगितले.

भाषण पुढे सुरू ठेवताना राहुल गांधी म्हणाले की, विद्यार्थी जागरूक आहेत आणि त्यांना वास्तवाची जाणीव आहे. त्यांनी आपल्या विधानाचा संदर्भ एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीशी नसून एका वर्गाच्या उल्लेखाशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट केले.

या गदारोळानंतर काही काळ राहुल गांधी यांनी भाषण थांबवले. त्यानंतर लोकसभा अध्यक्षांनी त्यांना पुन्हा बोलण्यास सांगितले आणि सभागृहातील संसदीय परंपरा व शिस्त राखण्याचे आवाहन केले.

दरम्यान, केंद्रीय मंत्री किरेन रिजिजू यांनी राहुल गांधी यांच्या शब्दप्रयोगावर आक्षेप नोंदवत, सभागृहातील चर्चेची पातळी कायम राखण्याचे आवाहन केले. विरोधी पक्षाने यापूर्वी अनेकदा पंतप्रधानांना बोलू दिले नसल्याचाही त्यांनी उल्लेख केला.

राहुल गांधी यांनी प्रत्युत्तरात सांगितले की, त्यांनी "इडियट" हा शब्द कोणत्याही एका व्यक्तीसाठी वापरलेला नाही. तसेच सभागृहात फक्त सत्ताधारी पक्षालाच बोलण्याची संधी मिळत असल्याची भावना व्यक्त करत, गरज भासल्यास आपण शांत बसण्यास तयार असल्याचे त्यांनी म्हटले.

शेवटी लोकसभा अध्यक्षांनी सभागृहातील सर्व सदस्यांना संसदीय परंपरा, संयम आणि मर्यादा जपण्याचे आवाहन केले. तर्कसंगत आणि संसदीय भाषेत मांडलेले विचारच लोकांचा विश्वास संपादन करतात, त्यामुळे शब्दांची निवड जबाबदारीने करावी, असे त्यांनी स्पष्ट केले.