West Asia संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या; खासगी पंपांवर मर्यादित डिझेल विक्री, मात्र IOCL-BPCL-HPCLच्या पंपांवर सध्या निर्बंध नाहीत
नवी दिल्ली : वाहनधारक आणि विशेषतः मोठ्या प्रमाणावर डिझेल वापरणाऱ्या व्यावसायिक वाहनांसाठी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जागतिक तेलपुरवठ्यावर दबाव वाढत असताना काही खासगी इंधन विक्रेत्यांनी डिझेलच्या विक्रीवर मर्यादा लागू करण्यास सुरुवात केली आहे. मात्र, ही परिस्थिती देशभरातील सर्व पेट्रोल पंपांवर लागू झालेली नसून सरकारी तेल कंपन्यांच्या पंपांवर नियमित विक्री सुरू असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
Jio-BPच्या काही पेट्रोल पंपांवर एका ग्राहकाला एका व्यवहारात जास्तीत जास्त 50 लिटर डिझेल देण्याची मर्यादा लागू करण्यात आली आहे. त्याचबरोबर काही केंद्रांवर दिवसाच्या एकूण डिझेल विक्रीची मर्यादा 6,000 लिटर ठेवण्यात आली आहे. दुसरीकडे, Nayara Energyच्या काही पंपांवर प्रति व्यवहार 70 ते 200 लिटरपर्यंतची मर्यादा असल्याचे वृत्त आहे.
Jio-BPकडून 50 लिटरची कमाल मर्यादा
रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि BP यांच्या संयुक्त उपक्रमातील Jio-BPच्या काही केंद्रांवर डिझेल भरण्याच्या प्रमाणावर मर्यादा घालण्यात आली आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, एका ग्राहकाला एका वेळी 50 लिटरपर्यंत डिझेल खरेदी करता येणार आहे. तसेच प्रत्येक केंद्राच्या दैनिक विक्रीवरही 6,000 लिटरची मर्यादा असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
यापूर्वी काही Jio-BP केंद्रांवर दररोज सरासरी सुमारे 11,000 लिटर डिझेल विक्री होत असल्याचे सांगण्यात येत होते. त्यामुळे नव्या मर्यादेमुळे काही केंद्रांवरील उपलब्धता आणि मोठ्या प्रमाणात डिझेल घेणाऱ्या ग्राहकांवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
Nayara Energyकडूनही मर्यादित पुरवठा
Nayara Energyच्या काही पंपांवरही डिझेल विक्रीच्या प्रमाणावर निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. काही केंद्रांवर 70 ते 200 लिटर प्रति व्यवहार अशी मर्यादा असल्याचे वृत्त आहे. विशेषतः मोठ्या इंधन टाक्या असलेल्या ट्रक, बस आणि इतर व्यावसायिक वाहनांना या निर्बंधांचा सामना करावा लागू शकतो.
दुर्गम भागात पेट्रोल पंपांची संख्या तुलनेने कमी असल्याने लांब पल्ल्याच्या वाहतूकदारांसाठी ही परिस्थिती अधिक आव्हानात्मक ठरू शकते. मोठ्या अंतराच्या प्रवासासाठी एकाच वेळी अधिक डिझेल घेण्याची गरज असलेल्या वाहनांना अतिरिक्त फेऱ्या कराव्या लागू शकतात.
सरकारी तेल कंपन्यांच्या पंपांवर सध्या निर्बंध नाहीत
दरम्यान, Indian Oil (IOCL), Bharat Petroleum (BPCL) आणि Hindustan Petroleum (HPCL) यांनी त्यांच्या पेट्रोल पंपांवरील डिझेल विक्रीवर अशा प्रकारची मर्यादा लागू नसल्याचे सांगितले आहे. या तीन सरकारी तेल कंपन्यांचे देशातील एक लाखाहून अधिक इंधन केंद्रांपैकी सुमारे 90 टक्के नेटवर्क असल्याने सध्याच्या खासगी पंपांवरील मर्यादांचा देशातील बहुतांश ग्राहकांवर थेट परिणाम मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे.
पेट्रोलियम मंत्रालयानेही यापूर्वी देशातील सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्यांच्या नेटवर्कमधून पुरवठा स्थिर असल्याचे सांगितले होते. जूनमध्ये लागू करण्यात आलेल्या तात्पुरत्या सरकारी निर्बंधांमध्ये प्रति ग्राहक किंवा वाहन दररोज 200 लिटर डिझेलची मर्यादा होती; मात्र हे निर्बंध 1 जुलै 2026पासून मागे घेण्यात आले.
West Asia संघर्षाचा तेल बाजारावर परिणाम
पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जागतिक तेलपुरवठा साखळीवर दबाव निर्माण झाला असून कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. त्याचा परिणाम रिफायनर्स आणि इंधन विक्रेत्यांच्या खर्चावर होत असल्याचे ऊर्जा क्षेत्रातील अहवालांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. भारताच्या कच्च्या तेलाच्या बास्केटची किंमत 21 सप्टेंबर रोजी प्रति बॅरल 117.4 डॉलरपर्यंत गेल्याचेही वृत्त आहे.
त्यामुळे काही खासगी इंधन विक्रेत्यांनी उपलब्ध डिझेलचा वापर नियंत्रित करण्यासाठी विक्रीवर मर्यादा घातल्याचे समोर आले आहे. मात्र, ही बाब देशव्यापी डिझेल टंचाईची अधिकृत घोषणा नसून काही खासगी पंपांवरील विक्री मर्यादांपुरती आहे.
वाहनधारकांनी नेमकं काय लक्षात ठेवावं?
सध्या सर्व पेट्रोल पंपांवर डिझेलची विक्री मर्यादित करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे वाहनधारकांनी घाबरून अतिरिक्त साठा करण्याऐवजी आपल्या नियमित इंधन गरजेनुसारच खरेदी करणे योग्य ठरेल. सरकारी तेल कंपन्यांनीही यापूर्वी ग्राहकांना panic buying टाळण्याचे आवाहन केले आहे.
