नागपूर-गोंदिया, नागपूर-चंद्रपूर, भंडारा-गडचिरोली आणि नवेगाव मोरे-कोनसरी-सुरजागड मार्गांना मंजुरी; पूर्व विदर्भातील दळणवळण आणि औद्योगिक वाहतुकीला चालना देण्याचे उद्दिष्ट
नागपूर : पूर्व विदर्भातील पायाभूत सुविधांच्या विस्ताराला मोठी चालना देणारा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. नागपूर-गोंदिया, नागपूर-चंद्रपूर, भंडारा-गडचिरोली आणि नवेगाव मोरे-कोनसरी-सुरजागड या चार महत्त्वाच्या महामार्ग प्रकल्पांना मंजुरी देण्यात आली आहे. या चारही प्रकल्पांची एकत्रित लांबी सुमारे 547 किलोमीटर असून एकूण प्रकल्प खर्च ₹51,906 कोटी असल्याचे उपलब्ध वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे.
या प्रकल्पांमुळे नागपूर, भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली आणि चंद्रपूर या भागांतील संपर्कव्यवस्था मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः दुर्गम भागांना प्रमुख शहरांशी जोडण्याबरोबरच कृषी, खनिज आणि औद्योगिक वाहतुकीसाठी नवे मार्ग उपलब्ध होणार आहेत. महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळामार्फत हे प्रकल्प राबवले जाणार असून, 2028च्या अखेरपर्यंत प्रकल्प प्रवाशांसाठी खुले करण्याचे उद्दिष्ट असल्याचे वृत्त आहे.
नागपूर-चंद्रपूर महामार्गाची लांबी 204.79 किमी
चार प्रकल्पांपैकी नागपूर-चंद्रपूर द्रुतगती महामार्ग हा 204.79 किलोमीटर लांबीचा आहे. या मार्गामुळे नागपूर आणि चंद्रपूर परिसरातील विविध भागांना जोडणी मिळणार असून, प्रस्तावित मार्गावर इंटरचेंजचीही व्यवस्था असणार आहे. या प्रकल्पासाठी भूसंपादनाची मोठी प्रक्रिया अपेक्षित आहे. राज्याच्या सार्वजनिक बांधकाम विभागानेही नागपूर-चंद्रपूर महामार्गाच्या 204 किमी सुधारित आराखड्याला मंजुरी दिल्याची नोंद केली आहे.
नागपूर-गोंदिया महामार्ग 162.37 किमी
नागपूर-गोंदिया महामार्गाची लांबी 162.37 किलोमीटर असून हा मार्ग नागपूर, भंडारा आणि गोंदिया या जिल्ह्यांतून जाणार आहे. प्रस्तावित महामार्गावर नऊ इंटरचेंज असतील. या प्रकल्पाला राज्य सरकारने यापूर्वीही स्वतंत्रपणे प्रशासकीय मंजुरी दिली असून, महाराष्ट्र सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या नोंदीत नागपूर-गोंदिया प्रवेश नियंत्रित महामार्गाचा समावेश आहे.
भंडारा-गडचिरोली महामार्ग 94.24 किमी
भंडारा-गडचिरोली द्रुतगती मार्गाची लांबी 94.24 किलोमीटर प्रस्तावित आहे. हा मार्ग भंडारा, गोंदिया आणि गडचिरोली या भागांना जोडणार आहे. सहा इंटरचेंजसह सहापदरी मार्ग उभारण्याचा प्रस्ताव असून, यामुळे पूर्व विदर्भातील अंतर्गत दळणवळण अधिक सक्षम होण्याची अपेक्षा आहे.
नवेगाव मोरे ते सुरजागड मार्गामुळे खनिज वाहतुकीला चालना
चौथा प्रकल्प नवेगाव मोरे-कोनसरी-मूलचेरा-हेदरी ते सुरजागड या भागाला जोडणारा मार्ग आहे. विशेषतः गडचिरोलीतील खनिज वाहतुकीसाठी हा मार्ग महत्त्वाचा मानला जात आहे. या प्रकल्पाच्या आखणीमध्ये अनुसूचित क्षेत्रांचा समावेश असल्याने भूसंपादन प्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक संस्थांशी आवश्यक सल्लामसलत करण्याच्या सूचना देण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
हा मार्ग चंद्रपूर आणि गडचिरोली यांना जोडण्याबरोबरच मुंबई-नागपूर द्रुतगती महामार्ग आणि समृद्धी महामार्गाशी संपर्क वाढवण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरणार आहे.
कृषी, उद्योग आणि खनिज क्षेत्राला फायदा अपेक्षित
पूर्व विदर्भातील या चारही मार्गांमुळे कृषी मालाची वाहतूक, औद्योगिक कच्चा माल आणि तयार उत्पादनांची ने-आण तसेच गडचिरोलीतील खनिज वाहतूक अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. दुर्गम भागांतील संपर्क सुधारल्याने नागपूरसारख्या प्रमुख शहरांशी जोडणी वाढण्याची शक्यताही व्यक्त करण्यात आली आहे.
दरम्यान, या प्रकल्पांच्या माध्यमातून विदर्भाच्या पायाभूत विकासाला गती देण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे. मात्र, प्रत्यक्ष लाभासाठी भूसंपादन, बांधकाम आणि प्रकल्प पूर्णत्वाचा वेग महत्त्वाचा ठरणार आहे.
टीप: उपलब्ध अद्ययावत माहितीनुसार चारही प्रकल्पांची एकत्रित लांबी 547 किमी आणि एकूण प्रकल्प खर्च ₹51,906 कोटी आहे. त्यामुळे 460 किमी आणि ₹42,000 कोटी हा आकडा या चार महामार्गांसाठी सध्याच्या उपलब्ध आकडेवारीशी जुळत नाही.
