‘पॅसिव्ह स्मोकिंग’मुळे भारतात एका वर्षात तब्बल 3.26 लाख मृत्यू
मुंबई (India Smoking Deaths) : सिगारेट ओढणारी व्यक्ती स्वतःच्या आरोग्याला धोका निर्माण करतेच; मात्र तिच्या आसपास असलेल्या धूम्रपान न करणाऱ्या व्यक्तींनाही त्याची मोठी किंमत मोजावी लागू शकते. सिगारेटमधून बाहेर पडणारा धूर श्वासावाटे शरीरात जाण्याला ‘सेकंडहँड स्मोक’ किंवा ‘पॅसिव्ह स्मोकिंग’ म्हटले जाते. भारतात या धुराच्या संपर्कामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या संख्येत गेल्या काही दशकांत लक्षणीय वाढ झाल्याचे विश्लेषणातून समोर आले आहे.
1990 ते 2023 या 33 वर्षांच्या कालावधीत सेकंडहँड स्मोकशी संबंधित मृत्यूंमध्ये जवळपास 50 टक्क्यांनी वाढ झाली. 2023 मध्ये भारतात अशा धुराच्या संपर्कामुळे सुमारे 3.26 लाख जणांचा मृत्यू (India Smoking Deaths) झाल्याचे आकडेवारीतून स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तीपासून काही काळ दूर राहणे हा केवळ वैयक्तिक आरोग्याचा नव्हे, तर कुटुंबाच्या आरोग्याचाही महत्त्वाचा मुद्दा ठरत आहे.
घर, वाहन आणि कार्यालयातही धोका
धूम्रपानाचा धूर केवळ सिगारेट ओढणाऱ्या व्यक्तीपुरता मर्यादित राहत नाही. बंद खोली, घर, कार्यालय किंवा वाहनामध्ये सिगारेट ओढल्यास धुरातील हानिकारक घटक काही काळ हवेत राहू शकतात. त्यामुळे जवळच्या व्यक्तींना नकळत तो धूर श्वासातून घ्यावा लागतो. विशेषतः बंद जागेत वारंवार होणारा धुराचा संपर्क (India Smoking Deaths) धूम्रपान न करणाऱ्यांसाठीही आरोग्याच्या दृष्टीने गंभीर ठरू शकतो.
लहान मुले सर्वाधिक संवेदनशील
सेकंडहँड स्मोकचा सर्वाधिक परिणाम लहान मुलांच्या आरोग्यावर होऊ शकतो. त्यांच्या फुफ्फुसांची आणि रोगप्रतिकारक यंत्रणेची पूर्ण वाढ झालेली नसल्याने धुरातील विषारी घटकांचा परिणाम अधिक तीव्र होण्याची शक्यता असते. धुराच्या संपर्कामुळे मुलांमध्ये श्वसनसंसर्ग, कानाचे संसर्ग, दम्याची लक्षणे तसेच फुफ्फुसांच्या कार्यक्षमतेवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. घरातील एखादी व्यक्ती नियमितपणे धूम्रपान करत असल्यास त्याचा अप्रत्यक्ष परिणाम मुलांवरही होऊ शकतो.
गर्भवती महिलांनी विशेष काळजी घेण्याची गरज
गर्भावस्थेत तंबाखूच्या धुराच्या संपर्कात येणेही चिंताजनक मानले जाते. अशा धुरामुळे गर्भाच्या वाढीवर परिणाम होण्याची शक्यता असून, बाळाचे जन्मावेळचे वजन कमी राहण्याचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे गर्भवती महिलांना धूम्रपानाच्या धुरापासून दूर ठेवणे आवश्यक आहे.
हृदय आणि फुफ्फुसांवरही परिणाम
सेकंडहँड स्मोकचा दीर्घकाळ संपर्क केवळ श्वसनसंस्थेलाच नव्हे, तर हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यालाही धोका निर्माण करू शकतो. (India Smoking Deaths) धूम्रपान न करणाऱ्या व्यक्तींमध्येही हृदयविकार, स्ट्रोक आणि फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचा धोका वाढू शकतो. दम्याचा त्रास असलेल्या व्यक्तींमध्ये धुरामुळे लक्षणे अधिक तीव्र होण्याची शक्यता असते.
धूम्रपान करणाऱ्यापेक्षा त्याच्या आसपासच्यांचाही विचार करा
धूम्रपान ही केवळ व्यक्तीची वैयक्तिक सवय नसून तिचा परिणाम आसपासच्या लोकांच्या आरोग्यावरही होतो. त्यामुळे घरात, कार्यालयात किंवा वाहनात धूम्रपान न करणे आणि इतरांनाही धुराच्या संपर्कापासून दूर ठेवणे हा सेकंडहँड स्मोकचा धोका कमी करण्याचा महत्त्वाचा उपाय ठरतो.
